{"id":701,"date":"2024-07-23T09:47:43","date_gmt":"2024-07-23T07:47:43","guid":{"rendered":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/?p=701"},"modified":"2025-07-24T08:57:51","modified_gmt":"2025-07-24T06:57:51","slug":"wilk-w-polsce-zachodniej-w-latach-2019-2022","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/2024\/07\/23\/wilk-w-polsce-zachodniej-w-latach-2019-2022\/","title":{"rendered":"Wilk w Polsce Zachodniej w latach 2019-2022"},"content":{"rendered":"

Autor tekstu: Tomasz Hetma\u0144ski (Stowarzyszenie \u201eMatecznik\u201d i Uniwersytet Pomorski w S\u0142upsku)<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Europa to naturalny zasi\u0119g wilka. To zwierz\u0119 zosta\u0142o ca\u0142kowicie wyeliminowane co najmniej 150 lat temu z teren\u00f3w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w. By\u0142o uznawane za niebezpiecznego drapie\u017cnika i szkodnika, a tak\u017ce jako bezpo\u015brednie zagro\u017cenie dla ludzi. W tamtym czasie polowanie na wilki by\u0142o legalne i powszechne. Obecnie na terenie Unii Europejskiej podlega ca\u0142kowitej ochronie z mocy prawa DYREKTYWY RADY 92\/43\/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz dzikiej fauny i flory, zosta\u0142 wymieniony w za\u0142\u0105czniku IV pt. \u201eGatunki ro\u015blin i zwierz\u0105t b\u0119d\u0105ce przedmiotem zainteresowania Wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3re wymagaj\u0105 \u015bcis\u0142ej ochrony\u201d. <\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

Wilk odrodzi\u0142 si\u0119 bardzo szybko i coraz cz\u0119\u015bciej m\u00f3wi si\u0119 w Unii Europejskiej o konieczno\u015bci kontroli stanu liczebnego populacji ze wzgl\u0119du na rosn\u0105ce zag\u0119szczenie i wzrost ryzyka zagro\u017cenia dla ludzi i zwierz\u0105t domowych.<\/p>\n

Stowarzyszenie na Rzecz Wspierania Bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci \u201eMatecznik\u201d od pocz\u0105tku swojej dzia\u0142alno\u015bci zwraca uwag\u0119 na fakt, \u017ce niekt\u00f3re zasady ochrony przyrody obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce s\u0105 przestarza\u0142e i niedostosowane do reali\u00f3w dynamicznie zmieniaj\u0105cego si\u0119 \u015bwiata. Nie uwzgl\u0119dniaj\u0105 bowiem zmian liczebno\u015bci populacji gatunku chronionego w warunkach zaburzonej r\u00f3wnowagi ekosystem\u00f3w. Dotyczy to g\u0142\u00f3wnie tych gatunk\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na \u017cycie cz\u0142owieka w szerokim rozumieniu tego s\u0142owa. W konsekwencji \u015blepa ochrona gatunkowa uderza w cz\u0142owieka i mo\u017ce by\u0107 wr\u0119cz szkodliwa dla spo\u0142ecze\u0144stwa. Aby zobrazowa\u0107 nasz pogl\u0105d skupili\u015bmy si\u0119 na analizie stanu populacji wilka, kt\u00f3ry dla jednych stanowi symbol ochrony ca\u0142ej przyrody, a dla innych jest powa\u017cnym problemem ekonomicznym i spo\u0142ecznym.<\/p>\n

Na terenach Polski Zachodniej wyst\u0119puje odpowiednie \u015brodowisko dla rozwoju populacji wilk\u00f3w: wysoka lesisto\u015b\u0107 w niekt\u00f3rych wojew\u00f3dztwach, wysokie zag\u0119szczenie ofiar i ni\u017csze zag\u0119szczenie ludzi od \u015bredniej krajowej oraz mniejsza g\u0119sto\u015b\u0107 dr\u00f3g. W 2012 roku populacja wilka w zachodniej Polsce wynosi\u0142a 140 osobnik\u00f3w \u017cyj\u0105cych w 30 grupach rodzinnych. Do 2016 roku wilki zosta\u0142y stwierdzone w 259 kwadratach obejmuj\u0105cych 20% terenu zachodniej Polski. Badania pokaza\u0142y, \u017ce drapie\u017cniki osiedla\u0142y si\u0119 na obszarach, kt\u00f3re uznano jako dobre i bardzo dobre siedliska wilk\u00f3w. By\u0142y to kwadraty z wysok\u0105 lesisto\u015bci\u0105 i niskim zag\u0119szczeniem dr\u00f3g publicznych.<\/p>\n

 <\/p>\n

Wilk w Polsce Zachodniej w latach 2019-2022<\/strong><\/p>\n

Proces rekolonizacji wilka na terenach zachodniej Polski nadal trwa. Pomimo obserwowanego przez le\u015bnik\u00f3w, my\u015bliwych i ludno\u015b\u0107 zamieszkuj\u0105c\u0105 obszary wiejskie szybkiego wzrostu liczebno\u015bci wilk\u00f3w, niekt\u00f3re organizacje ochroniarskie i cz\u0119\u015b\u0107 \u015brodowiska naukowego nadal twierdzi, \u017ce wilk jest skrajnie zagro\u017cony. Takie opinie oraz narastaj\u0105ce konflikty wynikaj\u0105ce\u00a0 z\u00a0 obecno\u015bci znacznej ilo\u015bci wilk\u00f3w oraz obawa o bezpiecze\u0144stwo ludzi i zwierz\u0105t sk\u0142oni\u0142y stowarzyszenie \u201eMATECZNIK\u201d wsp\u00f3lnie z partnerami do podj\u0119cia dzia\u0142a\u0144. Zainicjowano nowe badania nad wyst\u0119powaniem wilka na terenie 8 Regionalnych Dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych: Gda\u0144sk, Szczecinek, Szczecin, Pi\u0142a, Zielona G\u00f3ra, Pozna\u0144, Wroc\u0142aw i Katowice. Do bada\u0144 nie w\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 RDLP Toru\u0144 i \u0141\u00f3d\u017a. Do zbierania danych uzyskanych na podstawie obserwacji terenowych wykorzystano aplikacj\u0119 w telefonach kom\u00f3rkowych. Obserwacje bezpo\u015brednie i po\u015brednie wilk\u00f3w by\u0142y prowadzone przez pracownik\u00f3w nadle\u015bnictw i park\u00f3w narodowych w okresie 2019-2022. Aplikacja obejmowa\u0142a nast\u0119puj\u0105ce dane: data i godzina obserwacji, lokalizacja obserwacji z okre\u015bleniem wsp\u00f3\u0142rz\u0119dnych geograficznych, obserwacje liczby doros\u0142ych i m\u0142odocianych osobnik\u00f3w, miejsc rozrodu, ofiar wilk\u00f3w, trop\u00f3w, odchod\u00f3w, a tak\u017ce s\u0142yszane wycie wilk\u00f3w oraz kr\u00f3tki opis obserwacji. Dostarczano r\u00f3wnie\u017c fotografie dokumentuj\u0105ce np. \u015blady bytowania oraz tropy wilk\u00f3w. Znalaz\u0142y si\u0119 te\u017c zapisy z fotopu\u0142apek, kt\u00f3re z powodzeniem s\u0105 wykorzystywane do inwentaryzacji wilk\u00f3w. Wszystkie te informacje sp\u0142ywa\u0142y przez kolejne lata obserwacji do bazy danych analizowanej dalej przez naukowc\u00f3w z Uniwersytetu Pomorskiego w S\u0142upsku.<\/p>\n

Na podstawie opracowanej mapy mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w okresie 4-letnich obserwacji wilki wyst\u0119powa\u0142y na terenie ka\u017cdej Regionalnej Dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych. Uzyskano dane z 119 nadle\u015bnictw i 2 park\u00f3w narodowych. \u017badnych informacji nie otrzymano z 97 nadle\u015bnictw. \u0141\u0105cznie zebrano 5421 doniesie\u0144 dotycz\u0105cych bezpo\u015brednich i po\u015brednich obserwacji wilk\u00f3w. Najwi\u0119cej zanotowano ich na obszarze RDLP w Szczecinku, \u0142\u0105cznie 1852. Stanowi\u0142o to 34% wszystkich obserwacji z okresu 2019-2022. Ni\u017csze liczby danych nap\u0142yn\u0119\u0142y z nadle\u015bnictw z Regionalnych Dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych w Gda\u0144sku n=721, Katowicach n=627, Wroc\u0142awiu n=601, Poznaniu n=503, Pile n=421, Szczecinie n=128, a najmniej obserwacji wilk\u00f3w by\u0142o na terenie RDLP Zielona G\u00f3ra n=27. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c podzia\u0142 administracyjny kraju na wojew\u00f3dztwa, najwi\u0119cej obserwacji zebrano w wojew\u00f3dztwie pomorskim (n=2110), zachodniopomorskim (n=997), wielkopolskim (n=791), dolno\u015bl\u0105skim (n=612), \u015bl\u0105skim (n=371), opolskim (n=144), a najmniej w lubuskim (n=134). Istnieje silna zale\u017cno\u015b\u0107 wyst\u0119powania wilk\u00f3w od stopnia zalesienia terenu. Wilki widywane by\u0142y g\u0142\u00f3wnie na terenach bogato zalesionych. Przyk\u0142adowo w wojew\u00f3dztwie pomorskim, najwi\u0119cej obserwacji wilk\u00f3w zanotowano w powiatach: s\u0142upskim, bytowskim i cz\u0142uchowskim. W powiecie s\u0142upskim liczne obserwacje wilk\u00f3w pochodz\u0105 z S\u0142owi\u0144skiego Parku Narodowego.<\/p>\n

Za\u0142o\u017ceniem prowadzonego monitoringu nie by\u0142o ustalenie liczebno\u015bci populacji wilka w zachodniej Polsce. Jest to trudne do wykonania, zw\u0142aszcza gdy inwentaryzuje si\u0119 te zwierz\u0119ta na rozleg\u0142ym terenie. Zadaniem by\u0142o natomiast wykazanie, ponad wszelk\u0105 w\u0105tpliwo\u015b\u0107, miejsc wyst\u0119powania wilka na badanym obszarze, oraz cz\u0119sto\u015bci obserwacji wilk\u00f3w lub ich \u015blad\u00f3w.\u00a0 W wielu krajach Europy liczebno\u015b\u0107 populacji szacuje si\u0119 na podstawie liczenia rodzin wilk\u00f3w na ca\u0142ym badanym obszarze i pomno\u017ceniu wyniku przez \u015bredni\u0105 liczb\u0119 osobnik\u00f3w w watasze. Analizy takie s\u0105 czasoch\u0142onne i wymagaj\u0105 d\u0142ugich analiz.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Lokalizacja obserwacji po\u015brednich i bezpo\u015brednich wilk\u00f3w w latach 2019-2022 na terenie 8 Regionalnych Dyrekcji Las\u00f3w Pa\u0144stwowych z podzia\u0142em na nadle\u015bnictwa<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Lokalizacja obserwacji po\u015brednich i bezpo\u015brednich wilk\u00f3w w latach 2019-2022 na terenie 7 wojew\u00f3dztw w zachodniej Polsce<\/em><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

Obserwacje wilk\u00f3w na tle kompleks\u00f3w le\u015bnych w zachodniej cz\u0119\u015bci Polski<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Cz\u0119sto\u015b\u0107 obserwacji wilk\u00f3w i ich \u015blad\u00f3w w terenie<\/strong><\/p>\n

Z otrzymanych informacji od obserwator\u00f3w terenowych wynika, \u017ce wilki oraz ich \u015blady pozostawione w terenie by\u0142y najcz\u0119\u015bciej widywane w miesi\u0105cach zimowych, zw\u0142aszcza w grudniu i styczniu w ka\u017cdym roku obj\u0119tym badaniami. Pokazuje to ni\u017cej zamieszczony wykres. Z kolei w miesi\u0105cach letnich obserwacji takich by\u0142o najmniej, tj. w czerwcu, lipcu i sierpniu. Cz\u0119stsze obserwacje wilk\u00f3w w okresie zimowym wynikaj\u0105 ze wzrostu ich aktywno\u015bci, zw\u0142aszcza doros\u0142ych samc\u00f3w. W tym czasie samce przemieszczaj\u0105 si\u0119 na znaczne odleg\u0142o\u015bci w poszukiwaniu samic w celu za\u0142o\u017cenia rodzin.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Cz\u0119sto\u015b\u0107 obserwacji wilk\u00f3w w okresie 2019-2022 z podzia\u0142em na miesi\u0105ce<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Liczba obserwowanych wilk\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Obserwatorzy terenowi najcz\u0119\u015bciej wskazywali, \u017ce widzieli pojedyncze wilki. Ka\u017cdego roku oko\u0142o 60-70% wszystkich obserwacji dotyczy\u0142o obecno\u015bci jednego osobnika. Dwa wilki by\u0142y znacznie rzadziej widywane (10-20%), a jeszcze rzadziej watahy z 3 i wi\u0119cej osobnik\u00f3w. Stada z 10 wilk\u00f3w by\u0142y obserwowane jedynie 4 razy na ca\u0142ym terenie przez okres 4 lat. S\u0105 widywane bardzo rzadko. Wataha z 11 osobnik\u00f3w zosta\u0142a zaobserwowana tylko raz. Obserwacja pojedynczych wilk\u00f3w mo\u017ce wynika\u0107 z faktu, \u017ce wiele dorastaj\u0105cych wilk\u00f3w opuszcza stada i w\u0119druje w poszukiwaniu nowego terytorium i partnera.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Liczba wilk\u00f3w obserwowanych w terenie w okresie 2019-2022<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

Jednym z wa\u017cniejszych zagadnie\u0144 dotycz\u0105cych rekolonizacji to zrozumienie wybi\u00f3rczo\u015bci siedliska przez wilki. Wiadomo, \u017ce gatunek ten preferuje wi\u0119ksze kompleksy le\u015bne, kt\u00f3re s\u0105 jednak na ograniczonym obszarze w zachodniej Polsce. Powstaje pytanie, czy dalszy rozw\u00f3j liczebny populacji doprowadzi do zajmowania przez wilki mniej korzystnych \u015brodowisk. Z naszych bada\u0144 wynika, \u017ce proces rekolonizacji wilk\u00f3w\u00a0 w zachodniej Polsce nadal b\u0119dzie post\u0119powa\u0142, poniewa\u017c nie wszystkie potencjalne tereny zosta\u0142y zasiedlone. Udowodniono te\u017c, \u017ce u wilk\u00f3w wyst\u0119puje tendencja do zajmowania mniej korzystnych \u015brodowisk, co jest wynikiem konkurencji gatunkowej o terytoria. Przy wy\u017cszym zag\u0119szczeniu, wilki b\u0119d\u0105 zajmowa\u0107 nawet silnie zmienione otwarte \u015brodowiska, o ile dost\u0119pno\u015b\u0107 dzikich zwierz\u0105t b\u0119dzie odpowiednia. Coraz cz\u0119\u015bciej pojawiaj\u0105 si\u0119 w ma\u0142ych lasach i terenach otwartych, a nawet rolniczych w s\u0105siedztwie wsi i miast. Zdaniem niekt\u00f3rych ekolog\u00f3w niedob\u00f3r dzikich ssak\u00f3w kopytnych (jelenia i sarny) oraz wzrost liczebno\u015bci wilk\u00f3w b\u0119d\u0105 podnosi\u0107 prawdopodobie\u0144stwo atak\u00f3w na zwierz\u0119ta domowe. Dotychczas takie ataki wyst\u0119powa\u0142y rzadko, co pokazuj\u0105 doniesienia naszych obserwator\u00f3w terenowych. Opisywane by\u0142y przypadki zabijania owiec, m\u0142odego byd\u0142a i ps\u00f3w.<\/p>\n

Intencj\u0105 autor\u00f3w projektu \u201eWyst\u0119powanie wilk\u00f3w w zachodniej Polsce w latach 2019-2022\u201d i w efekcie autor\u00f3w tego artyku\u0142u jest dalsze inicjowanie dyskusji na poziomie w\u0142adz krajowych, samorz\u0105dowych oraz spo\u0142ecze\u0144stwa nad sytuacj\u0105 wilka w Polsce, zw\u0142aszcza na terenach rekolonizowanych w ostatnim dwudziestoleciu. Przy pe\u0142nym poparciu potrzeby ochrony wilka, Stowarzyszenie \u201eMatecznik\u201d zauwa\u017ca r\u00f3wnie\u017c istotne zagro\u017cenia spo\u0142eczne i ekonomiczne spowodowane niekontrolowanym rozwojem populacji. Nale\u017ca\u0142oby je wyszczeg\u00f3lni\u0107 i opracowa\u0107 metody zachowania gatunku w taki spos\u00f3b, aby w drodze kontrolowania liczebno\u015bci wilk przesta\u0142 by\u0107 gatunkiem konfliktowym.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Autor tekstu: Tomasz Hetma\u0144ski (Stowarzyszenie \u201eMatecznik\u201d i Uniwersytet Pomorski w S\u0142upsku)   Europa to naturalny zasi\u0119g wilka. To zwierz\u0119 zosta\u0142o ca\u0142kowicie wyeliminowane co najmniej 150 lat temu z teren\u00f3w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w. By\u0142o uznawane za niebezpiecznego drapie\u017cnika i szkodnika, a tak\u017ce jako bezpo\u015brednie zagro\u017cenie dla ludzi. W tamtym czasie polowanie na wilki by\u0142o legalne i powszechne. …read in detail<\/i><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-701","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bez-kategorii"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/701","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=701"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/701\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":718,"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/701\/revisions\/718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=701"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=701"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/stowarzyszenie-matecznik.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=701"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}